Een val die je bijen spaart en de Aziatische hoornaar vangt

Heb je hem al gezien in je tuin of vlak bij je bijenkast? Een grote, donkere hoornaar met opvallend gele poten, die rond de vlieggang van een kast patrouilleert. Dat is hoogstwaarschijnlijk de Aziatische hoornaar — Vespa velutina voor de imkers onder ons. Een invasieve soort die in heel Vlaanderen oprukt en die met name voor bijenkasten een serieus probleem is. Wat je nodig hebt is een selectieve aziatische hoornaarsval: één die de hoornaar vangt en de rest met rust laat. Daar is onze Hoornaarsval voor gemaakt.

De Aziatische hoornaar in België

De Vespa velutina is al een tiental jaar bezig aan een gestage opmars in ons land. Je herkent ze aan de donkere, bijna zwarte thorax, een oranjebruine band op het achterlijf en die typische gele poten. Verwar haar niet met onze inheemse Europese hoornaar (Vespa crabro), die groter is, opvallend roodbruin, en geen invasief probleem.

Het probleem zit niet in de hoornaar zelf maar in wat ze doet. Aan de ingang van een bijenkast wacht ze tot een werkster terugkeert van het foerageren, en plukt die uit de lucht. Eén hoornaar kan op die manier dagelijks tientallen bijen onderscheppen. Voor een kolonie die al verzwakt is, is dat de druppel die de kast doet vallen. Vlaanderen heeft daarom een meldpunt opgezet via vespa-watch.be, waar je elk vermoedelijk nest kan signaleren.

Waarom een gewone wespenval niet werkt

Eerste reflex bij een hoornaar in de buurt: een wespenval ophangen. Maar een gewone wespenval is niet selectief — die vangt evengoed honingbijen, hommels, vlinders en de gewone wespen die we in onze tuin nodig hebben. Voor een imker is dat dubbel zuur: je vangt potentieel je eigen werksters mee, en je ondergraaft net de biodiversiteit die je probeert te redden. Wat ontbrak, was een passieve val die alleen de hoornaar tegenhoudt.

Onze Hoornaarsval — selectief by design

Daar zijn we mee bezig geweest. De Printseed Hoornaarsval is een 3D-geprinte bovenkant die past op een doorsnee confituurpot. Het ontwerp werkt op één principe: selectiviteit op basis van grootte. De inlaat-opening en de mesh zijn afgestemd op het formaat van een Aziatische hoornaar. Kleinere insecten — bijen, vlinders, gewone wespen — geraken er ook in, maar vinden hun weg ook terug naar buiten. Alleen de hoornaar blijft.

Geen toevallige bijwerking, maar het hele ontwerpprincipe. Geen gif, geen elektriciteit, geen geluid. Volledig op maat van het probleem.

Drie manieren om de val te plaatsen

In de recente herontwerp-update hebben we de val voorzien van vier oortjes. Daardoor kan je hem op drie manieren inzetten, afhankelijk van waar je hoornaars actief ziet:

• Rechtopstaand op een confituurpot — de klassieke positie en het scenario bij uitstek voor imkers. Lokmiddel in een gewone bokaal, val erop, en dichtbij de bijenkast plaatsen op veilige afstand.
• Liggend op tafel of vensterbank — handig voor wie hoornaars ziet drinken aan een vijver, of binnen op een keukenvensterbank waar ze via een open deur naar binnen vliegen.
• Hangend aan een haakje of takje — aan een tak in de buurt van een gespotte vliegroute, of aan een haak in het tuinhuis. Voor wie de val uit de looplijn wil houden.

Jij bepaalt waar de val staat — niet andersom.

Wanneer zet je hem in

De Hoornaarsval werkt van lente tot en met herfst. Drie volle seizoenen, en elk met een eigen rol:

• Voorjaar (april-mei). De stichtende koninginnen vliegen uit op zoek naar een nestplaats. Een gevangen koningin betekent een nest dat er nooit komt — voor imkers het belangrijkste raam.
• Zomer (juni-augustus). Werksters jagen actief op honingbijen. Volgens vespabusters.be schakel je in deze periode best naar stukjes vis of garnalen als lokmiddel — eiwitrijk, want werksters jagen op proteïne om de larven te voeden.
• Najaar (september-oktober). Late werksters en soms nieuwe koninginnen op zoek naar een overwinteringsplek. Tweede vang-piek van het jaar.

Voor lente en herfst maak je een mengsel van 1/3 witte wijn of trappist, 1/3 blond bier en 1/3 suikeroplossing (500 g suiker op 1 l warm water). Het volledige recept en wat alternatieven staan op de productpagina. Plaats de val niet in volle zon maar in de schaduw van een plant of boom. En één belangrijke regel: verplaats de val niet zomaar overdag. Wacht tot schemer om hem te verzetten of leeg te maken — een actieve val in je hand kan tot een aanval leiden.

Wat zit erbij, wat niet

In het pakket vind je enkel de bovenkant van de val — 3D-geprint in ABS, gemaakt in ons atelier in België, beschikbaar in rood of geel (twee kleuren met sterke aantrekking voor de hoornaar). De confituurpot zelf zit er niet bij — die voorzie je zelf, een bokaal die nog ergens staat werkt perfect.

ABS is een stevig kunststof dat meerdere seizoenen meegaat als je hem na de herfst even binnen opbergt. Geen gif, geen chemie, geen elektriciteit — een passieve val die je elk voorjaar opnieuw bovenhaalt.

Klaar om je bijen te beschermen?

De Aziatische hoornaar gaat niet vanzelf weg. Maar je hoeft je bijen, vlinders of gewone wespen niet op te offeren om ze in te dijken. Met een selectieve val pak je net dat éne probleem aan, en laat je de rest van je tuin met rust.

Bekijk de Hoornaarsval in de Printseed-shop — €9,99, verstuurd binnen 3 dagen, gemaakt in ons atelier in België. Bekijk ook de rest van het Garden-gamma.